آیا HPV می‌تواند مردان را نابارور کند؟

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) اغلب به عنوان عامل اصلی ضایعات پوستی، زگیل تناسلی و سرطان دهانه رحم در زنان شناخته می‌شود؛ اما شواهد بالینی نشان می‌دهند که حضور این ویروس در دستگاه تناسلی مردان نیز فراتر از یک ناقل خاموش است و می‌تواند اثر مستقیمی بر توان باروری آن‌ها بگذارد.

نتیجه قطعی پژوهش‌ها

پاسخ به این پرسش «بله» است. مطالعات اورولوژی و آندرولوژی اثبات کرده‌اند که آلودگی مایع منی به ویروس HPV ارتباط مستقیمی با کاهش کیفیت اسپرم و افزایش خطر ناباروری بدون علت مشخص در مردان دارد. اگرچه همه مردان مبتلا به HPV لزوماً نابارور نمی‌شوند، اما حضور ویروس به‌ویژه سویه‌های پرخطر شانس لقاح طبیعی و حتی موفقیت در روش‌های کمک‌باروری (مانند IVF و IUI) را به شکل معناداری کاهش می‌دهد.

ویروس HPV چگونه باروری مردان را مختل می‌کند؟

پروتئین‌های کپسید ویروس HPV توانایی اتصال به سطح سر اسپرم (ناحیه اکروزوم) را دارند. این اتصال چندین پیامد مخرب بیولوژیکی به همراه دارد:

کاهش تحرک اسپرم (Motility): اتصال فیزیکی ذره ویروسی به اسپرم مانع از حرکت پیش‌رونده و طبیعی آن به سمت تخمک می‌شود.

شکست DNA اسپرم (DNA Fragmentation): ویروس HPV با القای استرس اکسیداتیو و آپوپتوز (مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی)، ساختار ژنتیکی اسپرم را شکننده می‌کند. اسپرم دارای DNA آسیب‌دیده حتی در صورت بارور کردن تخمک، با خطر بالای توقف رشد جنین و سقط مکرر همراه است.

ایجاد آنتی‌بادی‌های ضد اسپرم (ASA): سیستم ایمنی در مواجهه با مایع منی آلوده، آنتی‌بادی‌هایی تولید می‌کند که به اسپرم‌ها حمله کرده و موجب به‌هم‌چسبیدگی و بی‌حرکتی آن‌ها می‌شوند.

کاهش شانس لانه‌گزینی جنین: در چرخه‌های لقاح آزمایشگاهی، اسپرم حامل DNA ویروس می‌تواند این ژنوم را به تخمک منتقل کرده و در مراحل اولیه تقسیم سلولی جنین اختلال ایجاد کند.

اهمیت غربالگری و راهکارهای درمانی

آلودگی به HPV در مردان در اغلب موارد کاملاً بدون علامت و فاقد هرگونه زگیل ظاهری است. بنابراین برای زوج‌هایی که با ناباروری با علت نامشخص یا سقط‌های مکرر روبه‌رو هستند، بررسی وجود DNA ویروس در مایع منی به کمک تکنیک‌های مولکولی (مانند Real-Time PCR) گامی کلیدی در تشخیص به شمار می‌رود. سیستم ایمنی بسیاری از افراد توانایی پاکسازی خودبه‌خودی ویروس را طی ۶ تا ۲۴ ماه دارد؛ پیگیری دوره‌ای، پرهیز از رفتارهای پرخطر و واکسیناسیون از ارکان اساسی مدیریت این عارضه محسوب می‌شوند.

منابع علمی معتبر

Foresta, C., Garolla, A., Bartoloni, F., et al. (2015). HPV-DNA sperm infection and its clinical implications. Journal of Reproductive Immunology, 110, 114–120

Lyu, Z., Feng, X., Li, N., et al. (2017). Human papillomavirus in semen and the risk for male infertility: a systematic review and meta-analysis. Fertility and Sterility, 108(2), 277–286

Garolla, A., Torino, M., Sartori, B., et al. (2013). Reduced fertility in HPV-infected men: who is really at risk? Human Reproduction, 28(6), 1478–1486