ورزش بدنسازی و پرورش اندام نیازمند پایبندی به برنامههای تمرینی پرفشار و رژیمهای غذایی خاص است که اغلب شامل دریافت مقادیر بالای پروتئین و مصرف مکملهای ورزشی مختلف میشود. در حالی که تمرکز بیشتر ورزشکاران بر رشد عضلانی و کاهش بافت چربی معطوف است، سلامت ارگانهای حیاتی و خاموش بدن که بار اصلی این تغییرات متابولیک را به دوش میکشند، گاهی نادیده گرفته میشود. کبد و کلیهها دو ارگان اصلی در فیلتراسیون، سمزدایی و متابولیسم مواد مغذی هستند و پایش عملکرد آنها در ورزشکاران از اهمیت بالینی ویژهای برخوردار است.
بار متابولیک بر کلیهها در رژیمهای پرپروتئین
کلیهها مسئول اصلی فیلتر کردن خون و دفع مواد زائد ناشی از متابولیسم سلولی هستند. در بدنسازانی که رژیمهای غذایی با پروتئین بالا (مانند مصرف مداوم سینه مرغ، سفیده تخم مرغ و پروتئین وی) دارند، میزان تولید اوره و کراتینین در خون افزایش مییابد. اگرچه کلیه یک فرد سالم توانایی تطبیق با افزایش دریافت پروتئین را دارد، اما در صورت عدم هیدراتاسیون (آبرسانی) کافی، مصرف بیرویه مکملهایی نظیر کراتین و یا وجود زمینههای پنهان ژنتیکی، فشار مضاعفی به نفرونهای کلیوی وارد میشود.
اندازهگیری دقیق فاکتورهایی مانند اوره (BUN)، کراتینین خون و از همه مهمتر نرخ فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) میتواند تصویری واضح از نحوه عملکرد کلیهها و توانایی آنها در دفع ضایعات نیتروژنی ناشی از رژیم غذایی به ما بدهد.
کبد؛ پالایشگاه بدن در برابر مکملها و داروها
کبد نقش محوری در متابولیسم درشتمغذیها، سنتز پروتئینهای عضلانی و تجزیه مکملهای ورزشی دارد. مصرف طیف وسیعی از مکملها در کنار تمرینات سنگین مقاومتی میتواند آنزیمهای کبدی را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از چالشهای تشخیصی مهم در بدنسازان، افزایش سطح آنزیمهای AST (SGOT) و ALT (SGPT) در نتایج آزمایش است.
از آنجا که این آنزیمها علاوه بر کبد، در بافت عضلانی نیز حضور دارند، آسیبهای میکروسکوپی عضلات پس از تمرینات سنگین با وزنه، میتواند منجر به نشت این آنزیمها به خون و افزایش کاذب آنها در تستهای کبدی شود. پایش تخصصیتر این فاکتورها در کنار سایر آنزیمهای اختصاصی کبد مانند ALP و GGT و بیلیروبین، به کادر پزشکی کمک میکند تا فشار واقعی وارد بر بافت کبد را از گرفتگیها و آسیبهای طبیعی عضلانی افتراق دهند.
نقش کلیدی رژیم غذایی اصولی و پایش آزمایشگاهی
داشتن یک رژیم غذایی سالم و متناسب با وزن و شدت تمرین، اولین خط دفاعی برای محافظت از کبد و کلیه است. تامین آب کافی، استفاده از منابع پروتئینی با کیفیت در کنار فیبر کافی، و پرهیز از مصرف خودسرانه مکملها و داروهای استروئیدی، ریسک آسیبهای ارگانی را به حداقل میرساند.
با این حال، حتی با وجود یک رژیم غذایی بینقص، فیزیولوژی بدن هر فرد واکنش متفاوتی به فشار تمرین و متابولیسم مواد نشان میدهد. انجام چکاپهای دورهای و بررسی دقیق پنلهای بیوشیمی، این امکان را به ورزشکار و مربی میدهد که پیش از بروز هرگونه آسیب ساختاری، رژیم غذایی و برنامه مکملی را اصلاح کنند.
ما در آزمایشگاه تشخیص طبی مهرآگین، با بهرهگیری از تجهیزات مدرن کنترل کیفی و انجام دقیقترین پنلهای بیوشیمی بالینی، در کنار ورزشکاران هستیم تا با ارائه نتایج قابل اتکا، مسیر رسیدن به تناسب اندام را در ایمنترین و علمیترین حالت ممکن طی کنند. سلامتی، پایه و اساس هر قهرمانی است.
منابع علمی معتبر:
Martin, W. F., Armstrong, L. E., & Rodriguez, N. R. (2005). Dietary protein intake and renal function. Nutrition & Metabolism, 2(1), 25
Pettersson, J., Hindorf, U., Persson, P., Bengtsson, T., Malmqvist, U., Workhead, V., & Ekelund, M. (2008). Muscular exercise can cause highly pathological liver function tests in healthy men. British Journal of Clinical Pharmacology, 65(2), 253-259
Kreider, R. B., Kalman, D. S., Antonio, J., Ziegenfuss, T. N., Wildman, R., Collins, R., ... & Lopez, H. L. (2017). International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14(1), 18
تاریخ انتشار :
1405/08/25
کد :
225
تعداد بازدید:
8